Paylaşım Adına Herşeyi Bulabileceğiniz Genel Forum Sitesi  


Go Back   Paylaşım Adına Herşeyi Bulabileceğiniz Genel Forum Sitesi > Ukala Forum ~ Kültür ve Sanat > Atasözleri & Deyimler

Kullanıcı Etiket Listesi

Yeni Konu aç Cevapla
 
LinkBack Seçenekler Stil
Alt 31 Aralık 2017, 14:57   #1
 
Painfully - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
 
Üyelik tarihi: 29 Aralık 2017
Bulunduğu yer: Karanlık.
Mesajlar: 233
İlişki durumu: Sizi ilgilendirmez
Tuttuğu takım: Galatasaray
Burç: Kova
Alınan Beğeni: 83
Standart Deyim Nedir? Deyim Hakkında Herşey

Deyim Nedir? Deyim Hakkında Herşey
-

DEYİM:
Çoğunlukla gerçek anlamından ayrı bir anlam taşıyan, en az iki sözcükten oluşan kalıplaşmış söz ya da sözcük grupları.eş.Tabir. Genellikle gerçek anlamından az çok ayrı bir anlamı olan, ilgi çekici bir anlatımı bulunan, ifadeyi daha zengin kılan, iki veya daha fazla kelimeden meydana gelen, kalıplaşmış söz topluluklarına "deyim (tabir)" denir.




Deyimlerin Özü:

-Genellikle gerçek anlamından sıyrılarak başka bir anlama bürünürler:
“Dilinde tüy bitmek”, “El ağzı ile kuş tutmak” gibi...

-Kimi deyimlerde, asıl anlamlarından tamamıyla sıyrılmazlar. Yerine göre asıl anlamından da alınabilir, daha başka bir anlama da gelebilir. Bunu cümle içindeki kullanılış şeklinden anlarız.


Örneğin “Baltayı taşa vurmak” deyimiyle ilgili olarak: Gerçekten de bir balta taşa vurulabilir; bu söz asıl anlamından ayrı olarak “ağzından dokunaklı, incitici bir laf kaçırmak” gibi mecazlı bir anlama da gelebilir. Bunu cümle içinde sözlerin gelişinden anlarız.


“Kırk yıllık oduncu, baltasını taşa vurmasın mı?”
“Kendini bilmezin biri baltayı öyle bir taşa vurdu ki.”
“Baltayı taşa vurmak” deyimi, birinci cümlede gerçek; ikinci cümlede ise mecazi anlamında kullanılmıştır.

-Kimi deyimler de, sadece kendi sözlük anlamlarında (gerçek, asıl anlamında) kullanılır, başka bir anlam taşımazlar.
Örnek: “Hem suçlu hem güçlü.”
“İyiye iyi, kötüye kötü demek.”
alintidir.
__________________
Painfully isimli Üye şimdilik offline konumundadır   Alıntı ile Cevapla

Painfully kullanıcısının açtığı son 5 konu
Konu Forum Son Mesaj Cevaplar Görüntülenme Son Cevap Tarihi
LaiLa Photoshop Istekleri Kendi Çalışmalarınız LaiLa 5 49 06 Ocak 2018 22:33
Xenophanes Avatar Kendi Çalışmalarınız Painfully 4 42 06 Ocak 2018 18:10
Diyet Nedir ve Nasıl Yapılmalıdır Diyet & Sağlıklı Beslenme Painfully 0 66 31 Aralık 2017 15:20
İğde Çiçeği Şifalı Bitkiler Painfully 0 34 31 Aralık 2017 15:18
Tarih Nedir? Tarih Forumu Painfully 0 19 31 Aralık 2017 15:12

Alt 31 Aralık 2017, 14:57   #2
 
Painfully - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
 
Üyelik tarihi: 29 Aralık 2017
Bulunduğu yer: Karanlık.
Mesajlar: 233
İlişki durumu: Sizi ilgilendirmez
Tuttuğu takım: Galatasaray
Burç: Kova
Alınan Beğeni: 83
Standart

Sözdizimi:

-Deyimler, sözdizimi bakımından üç grupta ele alınabilir:


1) Sonları bir mastarla (-mak/-mek) biten deyimler:
İğne ile kuyu kazmak.
Çam devirmek.


2) Cümle şekline deyimler:
Ağzını bıçak açmıyor.
Kaleminden kan damlıyor.
Dostlar alışverişte görsün.


3) Yukarıdaki iki türe de girmeyen, daha çok birleşik sözcüklere benzeyen deyimler:

İlk gözağrısı. Bağrı yanık.
Kaşla göz arasında. Bir içim su.


Kalıpların Özelliği:

-Deyimler kalıplaşmış sözlerdir. Şekli, sözdizimi, sözcükleri değiştirilemez. Örneğin, “Yok devenin başı” deyimi “Devenin başı yok” biçimine sokulamaz. Yine “Kırdığı ceviz kırkı geçti” yerine, bir sözcüğü değiştirilerek “kırdığı fındık kırkı geçti” denilemez.

-Deyimler kalıplaşmış olmakla beraber, bazı deyimlerin kalıpları büsbütün donmuş sayılmaz. Sonları bir mastarla bağlananlarla, cümle biçiminde olan bazı deyimler, birleşik fiiller gibi çekilebilir. Çekimi göre de zamirleri değişir, sözcükleri değişmez. Örneğin, “gözden düşmek” deyimi: “Gözden düştüm, gözden düştün, gözden düştü; gözden düştük, gözden düştünüz, gözden düştüler” şeklinde çekilir.
Kalıpları büsbütün donmuş sayılan ya da tarihi bir anekdota bağlı bulunan deyimler kesinlikle çekime gelmez; “eski çamlar bardak oldu” gibi.

-Çoğunlukla fiil olarak (msl.vakit almak) görülen deyimler, zaman zaman sıfat (msl. Kabak kafalı), zarf (msl.öğle üzeri) biçimlerinde; bazen de soru cümlesi (msl.ne dese beğenirsin?) ve ünlem cümlesi (msl. Vay anam vay) biçimlerinde görünürler.
__________________
Painfully isimli Üye şimdilik offline konumundadır   Alıntı ile Cevapla
Alt 31 Aralık 2017, 14:57   #3
 
Painfully - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
 
Üyelik tarihi: 29 Aralık 2017
Bulunduğu yer: Karanlık.
Mesajlar: 233
İlişki durumu: Sizi ilgilendirmez
Tuttuğu takım: Galatasaray
Burç: Kova
Alınan Beğeni: 83
Standart

Deyimlerin Başka Verimlerle İlişkileri:

-Deyimler, çok kez, başka türlü halk verimlerine ve daha başka anlatım araçlarına karıştırılır; atasözlerine, birleşik sözcüklere, Türkçe terimlere ve argo denilen sözlere...
Bir karşılaştırma yapacak olursak:


Atasözleri, az sözcükle çok şey anlatan özlü sözlerdir. Anlattıkları denenmiş, doğruluğuna inanılmış düstur (genel kural, kaide) niteliğindedirler.

Deyimler ise, kalıplaşmış anlatım araçlarıdır. Cümle şeklinde olanlar bile bir anlam bütünlüğü taşımaz. Asıl anlamlarını içinde bulundukları cümleden alırlar; aldıkları anlam da değişmez bir kural niteliğinde değildir. Örneğin:


Denize düşen yılana sarılır. (Atasözü)
Dört yanı deniz kesildi. (Deyim)


Her iki sözde bir çaresizliği belirtiyor. Ancak birinci söz inanılmış, benimsenmiş bir düşünce, değişmez bir kural. İkinci söz ise, bir anlam bütünlüğü taşımıyor. Ancak şöyle bir cümle içinde: “Varını yoğunu kaybedince dört yanı deniz kesildi, tutunacak bir dal bulamadı” denilirse, bir çaresizlik anlamı ortaya çıkıyor ama, bu da değişmez bir kaide değil; varını yoğunu kaybeden herkesin dört yanı deniz kesilmez ki... Tutunacak bir el, tutunacak bir dal bulanlar da olur. O halde bu bir deyimdir.
__________________
Painfully isimli Üye şimdilik offline konumundadır   Alıntı ile Cevapla
Alt 31 Aralık 2017, 14:58   #4
 
Painfully - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
 
Üyelik tarihi: 29 Aralık 2017
Bulunduğu yer: Karanlık.
Mesajlar: 233
İlişki durumu: Sizi ilgilendirmez
Tuttuğu takım: Galatasaray
Burç: Kova
Alınan Beğeni: 83
Standart

Deyimleri öteki anlatım araçlarından da ayırabiliriz:

Deyimler, terimlere benzer. Terimler, anlamları daraltılmış bilimsel sözlerdir... Deyimler ise, anlamları genişletilmiş mecazlı sözlerdir ve en az iki sözcükten meydana gelirler.

Deyimler argoya da benzemez. Argo (bkz.), halkın geneli tarafından kullanılmayan, yalnızca belli çevrelerin kullandıkları, genel dilden ayrı, bir çeşit külhanbeyi ağzıdır. Deyimler ise, toplumun geneline mal olmuş, halk yapısı söz gruplarıdır.
Bu bakımdan: Diktörgen terimdir; cızlamı çekmek argodur; deyim değildir.
__________________
Painfully isimli Üye şimdilik offline konumundadır   Alıntı ile Cevapla
Alt 31 Aralık 2017, 14:58   #5
 
Painfully - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
 
Üyelik tarihi: 29 Aralık 2017
Bulunduğu yer: Karanlık.
Mesajlar: 233
İlişki durumu: Sizi ilgilendirmez
Tuttuğu takım: Galatasaray
Burç: Kova
Alınan Beğeni: 83
Standart

Deyimler,dört gramer yapısından oluşmaktadır:

1- Tek bir kelimeden ibaret olup,semantik manasına göre dikkate alınarak.
2- Bileşil fiillerin kendisinden önce gelen kelimeye karşı elde ettiği hakimiyetle.
3- İsmin fiile hakim oluşuyla.
4- Her iki öğenin eşit oranda kalıplaşmasıyla meydana gelir.

Deyimlerin ana karakterini anlamak için cümle içindeki kullanılışlarına dikkat etmek gerekir.Yukarıda sıralanan nitelikler göz önüne alınarak,deyimlerin gruplandırılması şöyle yapılabilir:


1-ALAY VE EĞLENME MAKSADIYLA YAPILAN DEYİMLER:


a- Tasviri olup fiil karakteri taşımadan kullanılanlar:
Örnek: Ayran budalası


b- Bir hüküm ifade edip atasözü değerine ulaşanlar:
Örnek: Atı alan Üsküdar'ı geçti


c- Hikaye karakteri gösterenler:
Örnek: Hoppala


d- Fiilin hakim olduğu deyimler:
Örnek: Akıldan yana züğürt olmak​
__________________
Painfully isimli Üye şimdilik offline konumundadır   Alıntı ile Cevapla
Alt 31 Aralık 2017, 14:58   #6
 
Painfully - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
 
Üyelik tarihi: 29 Aralık 2017
Bulunduğu yer: Karanlık.
Mesajlar: 233
İlişki durumu: Sizi ilgilendirmez
Tuttuğu takım: Galatasaray
Burç: Kova
Alınan Beğeni: 83
Standart

2-HİKAYE DEYİMLERİ:


a- Tasviri mahiyette olanlar:
Örnek: Adet yerini bulsun


b- Dua mahiyetinde olanlar:
Örnek: Bereket versin


c- Hitap olarak kullanılanlar
Örnek: Ayol


d- Üzüntüyü,eseflenmeyi ifade edenler:
Örnek: Ah aksi şeytan


e- Konuşmayı devam ettirmek amacıyla kullanılanlar:
Örnek: Ha,ne diyordum


f-Teselli mahiyetinde kullanılanlar:
Örnek: Adam sen de
__________________
Painfully isimli Üye şimdilik offline konumundadır   Alıntı ile Cevapla
Alt 31 Aralık 2017, 14:58   #7
 
Painfully - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
 
Üyelik tarihi: 29 Aralık 2017
Bulunduğu yer: Karanlık.
Mesajlar: 233
İlişki durumu: Sizi ilgilendirmez
Tuttuğu takım: Galatasaray
Burç: Kova
Alınan Beğeni: 83
Standart

3-TASVİR NİTELİĞİNDEKİ DEYİMLER:


a- Tasviri olanlar:
Örnek: Kuyu anası


b- Fiilin hakim olduğu deyimler:
Örnek: Alçak gönüllü olmak
__________________
Painfully isimli Üye şimdilik offline konumundadır   Alıntı ile Cevapla
Alt 31 Aralık 2017, 14:58   #8
 
Painfully - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
 
Üyelik tarihi: 29 Aralık 2017
Bulunduğu yer: Karanlık.
Mesajlar: 233
İlişki durumu: Sizi ilgilendirmez
Tuttuğu takım: Galatasaray
Burç: Kova
Alınan Beğeni: 83
Standart

4-MÜBALAĞA DEYİMLERİ:


a- Tasviri mahiyette olanlar:
Örnek: Ağzı açık kalmak


b- Alay ve eğlenme ihtiva edenler:
Örnek: Dananın kuyruğunu koparmak


c- Küçümseme,tahkir ve ihtar unsurlarını içine alanlar:
Örnek: Yüreğinde dağ açılmak
__________________
Painfully isimli Üye şimdilik offline konumundadır   Alıntı ile Cevapla
Alt 31 Aralık 2017, 14:58   #9
 
Painfully - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
 
Üyelik tarihi: 29 Aralık 2017
Bulunduğu yer: Karanlık.
Mesajlar: 233
İlişki durumu: Sizi ilgilendirmez
Tuttuğu takım: Galatasaray
Burç: Kova
Alınan Beğeni: 83
Standart

5-DUA DEYİMLERİ:


a- Nezaket ve iltifat unsurlarının hakim olduğu dua deyimleri:
Örnek: Allah bir arada kocatsın


b- Vecize mahiyetinde olan dua deyimleri:
Örnek: Nemrut'un ateşini Hz.İbrahim'e gülzar eden Allah,sizin de yaktığınız ateşi bize selamet nuru etsin.


c- İstihza yollu söylenen ve dalkavukluk çeşnisi ile bulunan deyimler:
Örnek: Allah akıl versin,çok yaşa


d- Allah'a şükür anlamında yapılan deyimler:
Örnek: Hamdolsun,bin şükür.


e- Büyü,tılsım bozmak veya yapmak için kullanılan deyimler:
Örnek: Üzerliksin hevasın,her dertlere devasın
__________________
Painfully isimli Üye şimdilik offline konumundadır   Alıntı ile Cevapla
Alt 31 Aralık 2017, 14:59   #10
 
Painfully - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
 
Üyelik tarihi: 29 Aralık 2017
Bulunduğu yer: Karanlık.
Mesajlar: 233
İlişki durumu: Sizi ilgilendirmez
Tuttuğu takım: Galatasaray
Burç: Kova
Alınan Beğeni: 83
Standart

6-İLTİFAT,DALKAVUKLUK,YALTAKLANMA VE SEVGİ DEYİMLERİ:


a- Saray çevresinde padişah ve diğer devlet ricalini tasvir,takdir ve dalkavukluk için kullanılan deyimler:
Örnek: Devletli,efendizadem


b- Sevgiliye veya yaranılmak istenen kimseye karşı kullanılan hitap deyimleri:
Örnek: A canım,canımın içi,ciğerimin köşesi,elmasım


c- Sevgiliyi veya yaltaklık edileni tasvir için kullanılanlar:
Örnek: Afeti can,gazali rana,hokka gibi ağızlı,kiraz gibi dudaklı


d- Sevilen veya yaranılmak istenen şahsa söylenen,fiilin hakim olduğu deyimler:
Örnek: Keremin arpa tarlası gibi yanmak


e- Aşırı bir alçakgönüllülük veya kendini küçültmekle yapılan dalkavukluklar,yalvarmalar,dua mahiyetinde olanlar:
Örnek: Bağışlayınız,af buyurunuz,Allah ömürler versin
__________________
Painfully isimli Üye şimdilik offline konumundadır   Alıntı ile Cevapla
Cevapla

Etiketler
deyim, hakkında, herşey, nedir


Konuyu Toplam 1 Üye okuyor. (0 Kayıtlı üye ve 1 Misafir)
 
Seçenekler
Stil

Yetkileriniz
Konu Acma Yetkiniz Yok
Cevap Yazma Yetkiniz Yok
Eklenti Yükleme Yetkiniz Yok
Mesajınızı Değiştirme Yetkiniz Yok

BB code is Açık
Smileler Açık
[IMG] Kodları Açık
HTML-Kodu Kapalı
Trackbacks are Açık
Pingbacks are Açık
Refbacks are Açık



Forum Yasal Uyarı
Powered by vBulletin® Version 3.8.9
Copyright ©2000 - 2018, Jelsoft Enterprises Ltd.
Search Engine Optimization by vBSEO 3.6.1

Sitemiz bir "paylaşım" sitesidir. Bu yüzden sitemize kayıt olan herkes kontrol edilmeksizin mesaj/konu/resim paylaşabilmektedir. Bu sebepten ötürü, sitemiz üzerinden paylaşılan mesajlar, konular ve resimlerden doğabilecek olan yasal sorumluluklar paylaşan kullanıcıya aittir. Ukala.Net hiçbir yasal sorumluluk kabul etmemektedir. İllegal herhangi bir faaliyet görülmesi durumunda admin@ukala.net adresine mail atıldığı taktirde mesaj, konu ya da resim en fazla 24 saat içerisinde silinecektir.